Монгол нь олон жилийн турш Орос-Хятадын хоорон дахь жийргэвч бүс байснаар тус хоёр орны хоорондын харилцаанд онцгой үүрэг гүйцэтгэж байсан бол эдгээр орнуудтай харилцах өөрийн жийргэвч бүс мөн түүхэн явцад бий болжээ. Монгол Оросын хооронд БН Тува улс, Агийн Буриадын автономи тойрог, БН Буриад улс оршдог нь нэг талаас Орос улсын салшгүй субъект нөгөө талаас Монгол үндэстний муж болж байгаа юм.

 

Мөн Хятадтай Гансу мужийн зуугаад ам км-ыг оруулахгүй бол Хань үндэстний Хятад биш бүрэлдэхүүнд нь ордог Монгол үндэстний Шинжаан, Өвөр Монголын Шинжаанд сүүлийн үед хүний эрхийн төлөөх болон улмаар салан тусгаарлах үзэл урьдахтай харьцуулбал нэлээд газар авч байтал Бээжин ихэд санаа зовж байгаа ба энд Монгол улс, Монголчуудын объектив, субъектив нөлөөлөл их байгаа явдал болгоомжлол төрүүлж байна. Мөн Далай ламын институц Монголд автономи мужуудаар дамжин хиллэж байгаа билээ. Үйл ажиллагаагаа идэвхжүүлж, шашны шинжээсээ улс төрийн шинж рүү илүүтэй хэлбийж байгааг ихэд болгоомжлон харж байгаа юм.

 

Цаашилбал Тайванийн салан тусгаарлах үзэлтнүүд Монголын 1946 оны тусгаар тогтнолыг ижил жишээ болгон гул барих, үүндээ хүмүүнлэгийн болон бусад тусламжийн хэлбэрийг ашиглах, албан ёсны гэрээ хэлэлцээрийн хэлбэрээр бичиг баримт боловсруулахыг оролдож буйд Бээжин ихэд эмзэглэж байгаа юм.

Оросын хувьд 1990 онд Тува, Буриадад өрнөсөн үндэсний дахин сэргэх үзэл нь нармай Монголын санааг ихээр агуулж байсанд нэлээд эмзэглэн санаа зовсон билээ. Ийм учраас демаркацион хил дээр байнга ямар нэг түгшүүр байлгаж байх сонирхол заримдаа хүчтэй цухалздаг. Энэ нь гагцхүү нутгийн иргэдийн хил зөрчин хулгай дээрэм хийхийг үл анзаарах байдлаар төдийгүй албан ёсны боомтууд дээр зориудаар хил нэвтрэх ажиллагааг хүндрүүлэх байдлаар олонтаа илэрч байна.